00

Biblia od wieków stanowiła dla artystów olbrzymie źródło inspiracji. Wielkanoc jest uważana za najważniejsze święto w chrześcijańskim kalendarzu liturgicznym. Co jest najważniejszym elementem Wielkiej Nocy? Zmartwychwstanie Jezusa. Jego męczeńska śmierć i późniejsze zmartwychwstanie było i jest kluczowym elementem wiary chrześcijańskiej.

W malarstwie religijnym przedstawienie Męki Chrystusa należy do najczęstszych. Wizerunki Chrystusa ukrzyżowanego są najczęstszymi motywami w malarstwie. Wynika to nie tylko z naturalnego zainteresowania artystów tym ważnym dla chrześcijaństwa wydarzeniem, ale także z istniejącego w dawnych wiekach zapotrzebowania na obrazy, które przybliżałyby historię Męki Pańskiej odbiorcom nie umiejącym czytać. Kontemplacja obrazów w sposób szczególny ułatwiała i ułatwia nam przeżywanie Misterium Zbawienia.

Ukrzyżowanie

16

Ukrzyżowanie Jacopo Tintoretto - Scuola Grande di San Rocco w Wenecji

Ukrzyżowanie – jedno z dzieł włoskiego malarza Jacopa Tintoretta – zostało umieszczone w Sali dell’Albergo.

Ukrzyżowanie jest jednym z nielicznych dzieł Tintoretta sygnowanych i opatrzonych datą. Przez swoje rozmiary jest jednym z największych płócien tego artysty a jego kompozycja jest nowatorskim rozwiązaniem nigdy wcześniej nie praktykowanym. Kompozycja obrazu na pierwszy rzut oka wydaje się chaotyczna, pełna postaci rozmieszczonych na całej ogromnej płaszczyźnie. Przy bliższym przypatrzeniu zauważyć można symetrię. Oś pionową stanowi ukrzyżowany Chrystus zaś tłum wokół niego tworzy okrąg z proporcjonalnie rozmieszczonymi postaciami.

Patrząc z odległości, widząc w centralnym punkcie Jezusa Ukrzyżowanego i krąg wokół niego nasuwa się skojarzenie Ziemi nad którą dominuje Krzyż Zbawienia. Wrażenie wirującej Ziemi wokół krzyża potęguje duża aureola wokół głowy Jezusa.

14

Zgromadzone postacie tworzą również osobne historie, osobne motywy z nowotestamentowych wydarzeń. W centralnej części, trzy krzyże mają obrazować trzy etapy ukrzyżowania. Środkowy stoi już na swoim miejscu. Za nim widoczny jest centurion na mule, który za chwilę ma podać Jezusowi gąbkę nasączoną octem.

15

Przed nim skupiona jest grupa żałobników, którzy jako jedyni ze wszystkich pogrążeni są w smutku. Wśród rozpaczających rozpoznać można św. Jana i Marię.

18

Krzyż po lewej stronie jest właśnie wznoszony. Na nim według tradycji wisieć miał dobry łotr, który przed śmiercią uwierzył w słowa Zbawiciela. Wyrazem tego ma być kontakt wzrokowy Łotra z Jezusem.

06

Po prawej stronie trwają przygotowania do podniesienia trzeciego krzyża. Na nim ma zawisnąć zły łotr, który teraz jest odwrócony plecami do Jezusa. Na pierwszym planie widać postać kopiącą dół dla trzeciego krzyża. Obok niego znajdują się przykucnięci dwaj żołnierze grający w kości o szaty Chrystusa.

05

 

Zdjęcie z Krzyża

Jezus umarł w piątek, a ponieważ zbliżało się żydowskie święto szabat Józef z Arymatei uprosił Piłata o zgodę na zdjęcie ciała z krzyża i złożenie do grobu. Te dwie sceny są również częste w ikonografii pasyjnej. Towarzyszą im przedstawienia najbliższych jezusowi postaci – Maryi, św. Jana i Marii Magdaleny, o których obecności nie mówi pismo święte, a jedynie tradycja. To oni opłakują umęczone ciało i z delikatnością umieszczają je w grobie.

01

Powyżej widzimy obraz Zdjęcie z Krzyża - Rogiera van der Weyden. Obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Prado w Madrycie.

Wszystkie postacie namalowane są jakby na jednej płaszczyźnie, na złotym tle symbolizującym świętość. Kompozycja przypomina więc płaskorzeźbę. Artysta zrezygnował z zaznaczenia krajobrazu, by nie rozpraszać uwagi widza. Jedynym akcentem przypominającym o tym, że scena odbywa się na Golgocie – miejscu straceń, a jednocześnie pochówku straconych, są czaszka i kości leżące na ziemi.
Artysta przedstawił dziesięć osób na niewielkiej przestrzeni. Każdą z tych osób namalował bardzo drobiazgowo, nie zaniedbując żadnego szczegółu stroju. Mimo to nie ma wrażenia chaosu. Sprawiła to umiejętna kompozycja. Cała grupa jest ujęta jakby w nawiasy przez dwie usytuowane po bokach osoby: św. Jan (w czerwonej szacie) z lewej strony i św. Maria Magdalena z prawej strony (załamująca ręce w geście rozpaczy) pochylają się w kierunku środka obrazu, skłaniając widza do patrzenia w centrum, gdzie ciało Jezusa podtrzymuje pod ramiona Józef z Arymatei, a Nikodem podtrzymuje Jego nogi.

Józef z Arymatei podtrzymuje martwe ciało Chrystusa, podczas gdy Maryja opada omdlała na ziemię. Ciała Maryi i Jezusa przybrały takie same pozycje. Znaczy to, że omdlewająca z bólu Matka Boża dzieli cierpienie ze swoim Synem.

Zamknięte oczy, bladość skóry Maryi zdają się mówić o współcierpieniu, jakie odczuwała Maryja pod krzyżem, o nierozerwalnym związku przeżyć Matki i Syna.

 

20

Obok prawej dłoni Maryi widać czaszkę – to czaszka Adama, który wreszcie doczekał się odkupienia.

04

Twarze i gesty osób przedstawionych na obrazie wyrażają ten sam ból, przygnębienie. Scena pełna jest dramatyzmu.

19

09

17

 

Złożenie do Grobu

13

Złożenie do grobu – obraz renesansowego malarza weneckiego Tycjana, powstały w 1559 roku. Przechowywany jest w Prado w Madrycie.

Na obrazie, malarz uwiecznił Nikodema stojącego tyłem do widza, trzymającego Chrystusa za nogi i postać starego Józefa z Arymatei będącego autoportretem mistrza. Józef z wielkim nabożeństwem podtrzymuje ciało od przodu. Nad Jezusem pochyla się w granatowej szacie Maria a za nią w białej przewiewnej szacie stoi Maria Magdalena. Ostatnią postacią, najmniej widoczną, jest Apostoł Jan. Dwie ostatnie postacie przedstawione zostały w ruchu co kontrastuje ze statycznie ujętymi postaciami z wcześniejszego obrazu. Tycjan zrezygnował tu z ostrym rozdzieleniem postaci na rzecz rozmazanych kształtów i braku przestrzeni. Scena rozgrywa się na tle dekoracyjnej płaszczyźnie z niebieskim niebem na tle którego kontrastuje czerwona szata Nikodema, białe odzienie Magdaleny i granatowy płaszcz Madonny.